Önemli noktalar
- Şartnamede her madde ölçülebilir ve kabul aşamasında doğrulanabilir olmalıdır.
- Marka veya model adı yerine performans ve malzeme kriterleri yazılırsa rekabet açık kalır.
- Kapasite, soğutma hedefi, izolasyon ve karıştırıcı ayrı başlıklar olarak tanımlanmalıdır.
- Malzeme, ürüne temas eden ve etmeyen yüzeyler için ayrı ayrı belirtilmelidir.
- Kabul testi yöntemi ve ölçüm koşulları şartnamede baştan yazılmalıdır.
Süt tankı teknik şartnamesi; kapasite, malzeme, soğutma performansı, izolasyon, karıştırıcı, elektrik ve kabul testi başlıklarını ölçülebilir kriterlerle tanımlamalıdır. Marka adı değil, doğrulanabilir değerler yazılırsa şartname hem rekabete açık olur hem teslim edilen tankın niteliğini güvenceye alır.
Zorunlu başlıklar
İyi bir süt tankı şartnamesi, tankın hangi işi yapacağını ve nasıl doğrulanacağını bir arada tanımlar. Aşağıdaki başlıklar, ürün kataloglarında da karşılığı bulunan ve ayrı ayrı yazılması gereken kalemlerdir.
- Kullanım amacı ve tank tipi: çiftlik, toplama merkezi veya mandıra; dikey, yatay ya da alttan gruplu; açık veya kapalı gövde
- Nominal kapasite ve kalibrasyon: toplam hacim, kullanılabilir hacim ve kalibrasyon cetveli ihtiyacı
- Malzeme: ürüne temas eden ve etmeyen yüzeyler için paslanmaz çelik kalitesi ve sac kalınlığı
- Soğutma performansı: hedef sıcaklık, süre ve kaç sağımlık soğutma kapasitesi istendiği
- İzolasyon: malzeme türü ve kalınlığı
- Karıştırıcı: tipi, devri ve çalışma düzeni
- Kontrol ve ölçüm: dijital sıcaklık göstergesi, kayıt cihazı ve alarm gereksinimi
- Elektrik: besleme gerilimi, pano ve koruma elemanları
- Temizlik: elle veya otomatik yıkama sistemi, vana ve bağlantı ölçüleri
- Teslim, montaj, devreye alma, eğitim ve belgeler
Başlıkların tamamı şartnamede yer almalı, ancak hepsi aynı ayrıntıda olmak zorunda değildir. Tankın kullanım yerini belirleyen başlıklar, yani kapasite, soğutma hedefi ve temizlik yöntemi, en net yazılması gerekenlerdir.
Teknik şartnamenin madde madde okunması, tank tipi ve kapasite önerisi ile alım öncesinde şartname taslağı için teknik görüş gibi konularda İhale ve teknik şartname desteği sayfamıza bakabilirsiniz.
Şartnamenin okuyucusu yalnız teklif veren değildir; ihale komisyonu, teknik personel ve teslim alan işletme de metni kullanır. Her madde bu üç kullanıcı için de açık olmalı ve teslimde nasıl kontrol edileceği anlaşılmalıdır.
Tekliflerin karşılaştırılabilmesi için maddelerin aynı birimle yazılması gerekir. Hacim litre, kalınlık milimetre, sıcaklık santigrat derece olarak yazıldığında teklif veren yorum yapmadan yanıtlayabilir. Bu da değerlendirme sürecini kısaltır ve itiraz riskini azaltır.
Kapasite ve malzeme ifadesi
Kapasite ve malzeme maddeleri, şartnamede en sık yoruma açık kalan iki kalemdir. Bu yüzden hacmi, soğutma hedefini ve paslanmaz çelik kalitesini sayısal ve açık biçimde yazmak gerekir.
Kapasiteyi yalnız litre olarak yazmak yeterli değildir. Nominal hacmin yanında kaç sağımlık süt alınacağı ve soğutma hedefi de belirtilmelidir. Süt soğutma tanklarında hedef, sütün ilk saatte +10 °C'ye, ikinci saatin sonunda +4 °C'ye inmesi ve toplama saatine kadar +4 °C'de bekletilmesidir; bu ifade şartnameye ölçülebilir kriter olarak taşınabilir. Tipik tank kapasiteleri 300–10.000 L aralığında değişir.
Malzeme ifadesinde ürüne temas eden yüzeyler ile gövde dışı yüzeyler ayrı yazılmalıdır. Örneğin ürün sayfalarındaki biçimle ifade, "AISI 304 paslanmaz çelik; ürüne temas eden yüzeylerde talebe göre AISI 316L" şeklindedir. Hangi kalitenin ne zaman gerekli olduğu için 304 ve 316L farkı rehberine bakabilirsiniz.
Karıştırıcı ve izolasyon maddeleri de nitelik yerine ölçüt içermelidir. İzolasyon için malzeme türü ve kalınlık, karıştırıcı için tip ve çalışma düzeni yazılırsa, yağ tabakasını bozmadan homojen sıcaklık dağıtılıp dağıtılmadığı kabul sırasında kontrol edilebilir.
| Madde | Belirsiz ifade | Ölçülebilir ifade |
|---|---|---|
| Kapasite | Yeterli büyüklükte tank | Nominal hacim (L) ve sağım sayısı belirtilir |
| Soğutma | Hızlı soğutma | Hedef sıcaklık ve süre yazılır |
| Malzeme | Kaliteli paslanmaz | Çelik kalitesi ve ürüne temas yüzeyi ayrı belirtilir |
| İzolasyon | İyi yalıtımlı | Malzeme türü ve kalınlık (mm) yazılır |
| Marka | Belirli marka istenir | Performans ve malzeme kriterleri istenir |
Elektrik maddesi de açık yazılmalıdır. Besleme gerilimi tek fazlı mı üç fazlı mı olacak, pano hangi korumaları içerecek, sıcaklık göstergesi ve alarm gibi donanımlar standart mı yoksa seçenek mi olacak, bunlar şartnamede belirtilmelidir. Alarm veya SMS modülü, sıcaklık kayıt cihazı ve otomatik yıkama gibi donanımlar ürün tarafında seçenek olarak sunulur; şartnamede istenip istenmediği net olmalıdır.
Temizlik maddesinde elle yıkama ile otomatik yıkama arasındaki tercih belirtilmelidir. Otomatik yıkama sistemi isteniyorsa vana ve bağlantı ölçüleri, yıkama suyunun tahliyesi ve kimyasal besleme noktası da şartnamede yer almalıdır.
Kabul ve test
Kabul ve test maddesi, şartnamedeki taahhütlerin teslimatta doğrulanmasını sağlar. Yazılmayan bir test yöntemi, ürün teslim edildikten sonra tartışmaya açık kalır; bu nedenle yöntem, ölçüm koşulları ve kabul ölçütü baştan tanımlanmalıdır.
Kabul sırasında şu kontroller şartnameye yazılabilir: soğutma hedefine ulaşıldığının sıcaklık göstergesi ve kayıt ile doğrulanması, kapasitenin kalibrasyon cetveli veya hacim ölçümüyle kontrolü, kaynak dikişi ve iç yüzeyin gözle muayenesi, karıştırıcı ve pano çalışmasının denenmesi ile yıkama ve boşaltma vanasının kontrolü.
Ölçüm koşulları da tanımlanmalıdır: başlangıç sıcaklığı, test sıvısının cinsi, ortam koşulları ve ölçümü yapacak taraf. Süt yerine su ile yapılacak bir test, süt ile yapılan testten farklı sonuç verebilir; bu fark şartnamede açıkça belirtilmelidir.
Atıf yapılacak bir standart varsa, örneğin süt soğutma tankları için EN 13732, şartnamede adıyla ve hangi madde için kullanıldığıyla birlikte yazılmalıdır. Hangi yönteme dayanıldığı belirtilmeyen bir atıf, doğrulamayı kolaylaştırmaz.
Test sonuçları tutanağa bağlanmalıdır. Kabul tutanağı, ölçülen değerleri, ölçümü yapan tarafı ve kabul veya ret kararını içermelidir; bu belge, teslimden sonra çıkabilecek bir anlaşmazlıkta başvurulacak temel kayıt olur.
Garanti, yedek parça ve servis süresi gibi satış sonrası maddeler de şartnamede yer alabilir. Bu maddeler için süre ve kapsam, alıcının ihtiyacına göre yazılır; firma beyanına bırakılmamalıdır.
Teslimat belgeleri de kabul sürecinin parçasıdır. Şartnamede ürün kataloğu, malzeme belgesi, elektrik şeması, kullanım kılavuzu ve imalat çizimi gibi belgelerin hangi aşamada ve hangi biçimde teslim edileceği yazılırsa, kabul komisyonu ürünü beyan edilen özelliklerle karşılaştırabilir.
Eğitim ve devreye alma maddesi de küçümsenmemelidir. Tankın ilk çalıştırılması, yıkama düzeninin gösterilmesi ve sıcaklık ayarlarının tanıtılması için bir kapsam yazılması, işletmenin ürünü doğru kullanmasını sağlar.
Sık hatalar
Şartname hazırlarken en sık görülen hata, ölçülemeyen ifadeler kullanmak ve tek bir markanın özelliklerini birebir kopyalamaktır. İkisi de teklif sayısını azaltır ve kabul aşamasında anlaşmazlığa yol açar.
- Marka veya model adı yazmak; bu, rekabeti daraltır ve alternatif teklifleri dışarıda bırakır.
- Kapasiteyi yalnız litre olarak yazıp soğutma hedefini belirtmemek.
- Malzemeyi tek bir ifadeyle bırakıp ürüne temas eden yüzeyleri ayırmamak.
- İzolasyon için kalınlık yerine nitel ifade kullanmak.
- Kabul testini ve ölçüm koşullarını tanımlamamak.
- Elektrik beslemesini ve pano gereksinimini unutmak.
- Temizlik yöntemini ve vana ölçülerini yazmamak.
- Teslim, montaj ve devreye alma kapsamını belirsiz bırakmak.
Bu hataların çoğu, şartname yayımlanmadan önce bir imalatçı veya teknik danışman tarafından okunarak yakalanabilir. Şartnamedeki her maddeye "bu nasıl ölçülür" sorusunu sormak da iyi bir kontroldür.
Bu rehber Aktaş Krom'un proje deneyimine dayanır; işletmenize özel hesap için bize ulaşın.